Życie bez śmieci – zero waste
„Nadszedł czas, aby zrozumieć, że przyroda bez człowieka będzie istniała, ale człowiek bez przyrody nie.” Arystoteles
Dbając o dobro naszej planety powinniśmy pochylić się nad jej losem, w kontekście zmian klimatycznych i podjąć nowe decyzje, postanowienia, żeby poprzez swoje działania niekiedy bardzo drobne, zmniejszyć skale zanieczyszczenia .
Zanieczyszczenie odpadami z tworzyw sztucznych ostatnimi czasami uważane jest za jedno z największych zagrożeń dla środowiska. Na Pacyfiku znajduje się największe światowe wysypisko plastikowych śmieci, kilka razy większe od powierzchni Polski, zwane plastikową wyspą.
Wraz z wyrzucanymi odpadami do środowiska dostaje się substancja zwana mikroplastikiem, są to drobne kawałki plastiku, mniejsze od 5 mm do 1 µm i słabo biodegradowalne. Mikroplastik znajduje się w wodzie, morzach, organizmach tam żyjących i w nas samych. Źródłem cząsteczki mikroplastiku uwalniającego się do środowiska jest pranie ubrań syntetycznych, ścieranie opon samochodowych podczas jazdy, pył miejski, rozpadające się w morzach i oceanach odpady plastikowe pod wpływem promieniowania UV (butelki plastikowe, foliówki). Oczyszczalnie ścieków nie maja zdolności wyłapywania tak drobnych zanieczyszczeń jakim jest mikroplastik i stąd takie ilości tej substancji w rzekach, morzach i oceanach. Nie tylko w wodzie można znaleźć mikrioplastik, jest on również w wdychanym powietrzu, w glebie (uwalnia się podczas rozkładu opakowań foliowych pod wpływem promieniowania słonecznego).
Dane Polskiej Izby Opakowań mówią, że około 40% produktów spożywczych produkowanych jest w opakowaniach z tworzyw sztucznych, a w nich znajduje się miedzy innymi mikroplastik. W Polsce używane jest bardzo dużo opakowań plastikowych i torebek foliowych. Czy zastanawialiśmy się kiedyś ile podczas codziennych zakupów przynosimy do domu foliowych opakowań? Na przykład jeden Polak rocznie zużywa 466 torebek plastikowych a przeciętny Duńczyk zaledwie 4 torebki rocznie. Średnie zużycie plastikowych torebek jednorazowych w UE na obywatela w ciągu roku wynosi 198 sztuk
W związku z dużym zanieczyszczeniem środowiska powstał globalny ruch (zero waste), kierujący się pięcioma zasadami życia bez odpadów to jest:
- 1. Odmawiaj
- 2. Ograniczaj
- 3. Użyj ponownie
- 4. Przetwarzaj
- 5. Kompostuj
Zero waste to maksymalne ograniczenie ilości generowanych odpadów, ograniczanie stanu posiadania do rozsądnego minimum, używania ponownego produktów, które uważane są za jednorazowe, przetworzenie rzeczy nadających się do przetworzenia oraz kompostowanie organicznych odpadów. Poprzez przemyślane podejście do konsumpcji, można w znaczący sposób zredukować ilość wytwarzanych odpadów. Aby wdrażać zasady zero waste należy zmienić swoją świadomość ekologiczną i konsumencką a małe codzienne kroczki, które robi coraz więcej osób mają szerokie znaczenie w kontekście środowiskowo-społecznym.
Co możemy zrobić, żeby zmniejszyć ilość produkowanych przez nas śmieci?
- Zakupy spożywcze należy robić z wcześniej przygotowaną listą i kupować produkty, które będą nam potrzebne, nie wkładać do koszyka zakupów pod wpływem chwili. Niekiedy produkty tak kupione zalegają na naszych półkach i nie są nigdy zużyte.
- Powinniśmy wybierać produkty o ile to możliwe znajdujące się w szklanych opakowaniach lub papierowych. Zwracać należy uwagę na ilość użytych opakowań, zacząć robić zakupy do własnych opakowań. W większych aglomeracjach miejskich można już spotkać sklepy, które sprzedają produkty na wagę np: mąkę, kaszę, makarony itp., w takich sklepach można zakupione produkty zapakować w swoje własne opakowania wielokrotnego użytku. Idąc na zakupy dobrze jest mieć własną torbę oraz przygotować woreczki i nie pakować zakupów do foliowych torebek. Plastikowym torebkom mówimy NIE.
- Niektóre opakowania plastikowe, słoiki można wykorzystywać wielokrotnie, takie jak np. opakowania po owocach, można je zużyć do przechowywania żywności, przypraw. Powinno się pić wodę przegotowaną lub z dzbanka z filtrem a nie wody mineralne w plastikowych butelkach, w które wykryto dwa razy więcej mikrocząsteczek niż w przypadku badanej wody kranowej.
- Należy kupować rzeczy dobrej jakości, droższe, które można używać przez lata aniżeli w tej samej cenie kilka rzeczy, szybko się zużywających. Dotyczy to każdej dziedziny życia. Niekiedy kupujemy dużo rzeczy bo są tanie, zagracamy nasze mieszkania i generujemy w ten sposób większą ilość odpadów.
- Nie powinno się brać ulotek np. ze sklepów, bo przecież oferty zawarte w tych ulotach można znaleźć w Internecie.
- Do prania można używać kostki i olejków eterycznych a mydło w płynie zastąpić ekologicznym mydłem w kostce. Na rynku pojawiły się torby do prania, które zaprojektowane są z materiału mikrofiltracyjnego wyłapującego niezliczone włókna z tworzyw sztucznych trafiających do rzek i oceanów.
Podane wyżej przykłady „zmniejszenia wytwarzania odpadów” to jedne z wielu przykładów Zero waste, które można wdrożyć w naszym codziennym życiu. Na pewno potrzebne są bardzo szybkie zmiany wśród producentów (zastąpienie plastiku innymi materiałami), wymuszone poprze odpowiednie przepisy prawne oraz stworzenie w gospodarce obiegu zamkniętego, który zmniejszy ilość odpadów i spowoduje zmniejszenie emisji CO2.
Opracowała Beata Mączyńska WODR w Poznaniu
Literatura:
https://supernaturalni.pl/plastik/
https://kobieta.dziennik.pl/piekna-i-zdrowa/artykuly/595452,wplyw-plastiku-na-zdrowie.html
https://sozosfera.pl/woda/mikroplastik-w-wodzie/
https://www.green-projects.pl/skad-sie-bierze-mikroplastik-problemem-dla-srodowiska/
